Ластик на бурятском языке

Содержание
  1. Учебник бурятского языка
  2. Фонетика, правила чтения и правописания
  3. Нэгэдэхи хэшээл. Первый урок
  4. Упражнение № 1. Чтение буквы һ
  5. Упражнение № 2. Чтение буквы ү
  6. Упражнение № 3. Чтение буквы ӨӨ
  7. Упражнение №4
  8. Упражнение № 5. Чтение переднеязычного н
  9. Хоёрдохи хэшээл. Второй урок
  10. Упражнение №1. На йотированные я, е, ю, ё
  11. Упражнение № 2. На йотированные яа, ёо, еэ, юу
  12. Гурбадахи хэшээл. Третий урок
  13. Упражнение № 1. На краткие гласные первых слогов
  14. Упражнение № 2. На краткий а и долгий аа
  15. Упражнение № 3. На краткий о и долгий оо
  16. Упражнение № 4. На краткий у и долгий уу
  17. Упражнение № 5. На краткий э и долгий ээ
  18. Упражнение № 6. На краткий ү и долгий үү
  19. Дүрбэдэхи хэшээл. Четвертый урок
  20. Упражнение № 1. Дифтонг ай
  21. Упражнение № 2. Дифтонг ой
  22. Упражнение № 3. Дифтонг уй
  23. Упражнение № 4. Дифтонг эй
  24. Упражнение № 5. Дифтонг уй
  25. Русско-бурятский разговорник материал
  26. Скачать:
  27. Предварительный просмотр:
  28. Ластик на бурятском языке

Учебник бурятского языка

Фонетика, правила чтения и правописания

Нэгэдэхи хэшээл. Первый урок

Специфические звуки алфавита, обозначенные в буквах һ, ү, өө, н (нг)

Упражнение № 1. Чтение буквы һ

һаалишан, һаалта, һаба, модон һаба, һабар, һаднаг, һайндэр, һам, һамбай, һамган, һандали, һиихэ, һолонго, һонгино, һонюуша, һунгалта, һунгалга, һургуули, һургаал, һуури, һүзэг, һуни, һүн, һүлэр, һүүдэр, һэшхэл

Слова:
һаалишан – доярка
һаалта – препятствие
һаба – жбан, посуда
модон һаба – деревянная посуда
һабар – лапа
һаднаг – кол, столбик, жердь
һүн – молоко
һүлэр – рассеянный
һүүдэр – тень
һэшхэл – совесть
һиихэ – серьги
һонюуша – любопытный
һолонго – хорек; радуга
һунгалта – выборы
һунгалга – избрание
һургуули – школа
һургаал – наставление
һуури – место
һүзэг – вера, суеверие
һуни – ночь
һайндэр – праздник
һам – гребень, расческа
һамбай – челка
һамган – жена, женщина, женский
һандали – сиденье, скамейка
һонгино – лук

Упражнение № 2. Чтение буквы ү

Үнеэн, хүбүун, үбгэн, нүхэр, үдэр, үхибүүн, үгэ, гүрөөһэн, хүбшэ, үндэр, түхэреэн, түрэл, хүзүүн, түүхэ, түгсүүл, үлэн, үүлэн, үүдэн, үбэл

Слова:
үнеэн – корова хүбүүн – мальчик
үбгэн – старик
нүхэр – друг, товарищ
удэр – день
үхибүүн – ребенок
үгэ – слово
гүрөөһэн – косуля
хүбшэ – горный хребет; тайга
үбэл – зима
үндэр – высокий
түхэреэн – круглый
түрэл – родня, родной
хузүүн – шея
түүхэ – история
түгсуүл – пень
үлэн – голодный
үүлэн – облако
үүдэн – дверь

Упражнение № 3. Чтение буквы ӨӨ

Грамматика: Долгий двузначный өө не имеет себе в орфографии литературного бурятского языка краткой пары.

Үймөөн, зүйдөөл, өөдэгүй, өөдэрхүү, өөрынхин, өөхэн, өөхэгүй.

Слова:
үймөөн – паника, смятение
өөдэгуй – негодный, никчемный
өөрынхин – свои
өөхэгүй – без жира
зүйдөөл – сшитый из кусков
өөдэрхүү – заносчивый
өөхэн – сало

Упражнение №4

Вспомните слова на букву «өө»

Упражнение № 5. Чтение переднеязычного н

Шан(г)га һалхин. Хон(г)хо дуугарна. Шубуунай үдэн(г). Манай эндэ нарһан(г), уляаһан(г) ургадаг. Ой соо томо ба жэжэшье ан(г)гууд бии. Булган(г) зэрлиг амитан. Энэ жэл алирһан(г), мойһон(г) элбэг.

Слова:
шанга – сильный
һалхин – ветер
хонхо – звонок
дуугарха – звенит
шубуун – птица
үдэн – перо
манай – наш
эндэ – тут, здесь
нарһан – сосна
уляаһан – осина
ургадаг – растет
мойһон – черемуха
ой – лес
соо – в
томо – большой
жэжэ –мелкий, маленький
ан – зверь
булган – соболь
зэрлиг – дикий
амитан – животное
жэл – год
энэ – это
алирһан – брусника
элбэг – много,изобилие.

Задание: Повторить пройденный урок дома.

Хоёрдохи хэшээл. Второй урок

Упражнение №1. На йотированные я, е, ю, ё

1) на я:
Урда нэгэн сагта, уужам нэгэ нютагта ядагархан яһан эбэртэй, шодогорхон шодон һүүлтэй бабана тэхэ эшэгэн ябадаг байгаа һэн ха. Эхэ оромнай байгаалиин баялигаар ямар баян гээшэб!

Слова:
урда нэгэн сагта – однажды
нютаг – родное место, родина
баян – богатый
шодогорхон шодон һүүл – хвост трубой
бабана тэхэ
эшэгэн – козленок Бабана
эхэ орон – родина
байгаали – природа
баялиг – богатство
уужам – широкий, обширный
эбэр – рога, рог
ямар – какой, что за…
ядагархан – загнутый назад
яһан –кость

2) на е:
Минин хүгшэн эжы ерэн наһатай болобо. Уһан үерлэбэ. Энэ уедэ уһанда орожо болохогүй. Үер болоходо аюултай.

Слова:
хугшэн эжы – бабушка
үе – период
наһан – возраст, годы
уһан – вода
ерэн – девяносто
үер – половодье, разлив реки
аюултай – опасный, страшный
үерлэхэ – наводнять, затоплять

3) на ю:
Манай нютагта ехэ нуур бии. Хоёр, юһэ, арбан найма. Үхибүүд нэгэ юумэн тухай шэбэнэн хөөрэлдэнэ. Шэхээрээ дуулаһан – худал, нюдөөрөө үзэһэн – үнэн (оньһон үгэ).

Слова:
нуур – озеро
юһэ – девять
хоёр – два
нэгэ юумэн тухай – о чем-то
шэбэнэн – шепотом
нюдэн – глаза
арбан найма – восемнадцать
үхибүуд – дети
хөөрэлдэнэ – разговаривют
шэхэн – ухо
дуулаха – слышать
худал – ложь
үнэн – правда

4) на ё:
Үндэр гоё гэрнүүд баригдана. Эжы намда дулаан бээлэй оёно. Ёһо заншалта һайндэрнүүд. Ёһотой хүн.

Слова:
гэр – дом
гоё – красивый
баригдана – строится
үндэр – высокий
намда – мне
бээлэй – варежка
ёһо заншалта – традиционный
һайндэр – праздник
ёһотой – настоящий
хүн – человек
дулаан – теплый
оёно – шьет

Упражнение № 2. На йотированные яа, ёо, еэ, юу

1) на яа:
Тахяагай дальбараа газаагуур ябана. Манай колхозой таряан һайнаар ургана. Энэ жэл һархяаг олон.

Слова:
тахяа – курица
дальбараа – птенец
һархяаг – гриб
олон – много
газаагуур – во дворе, на улице
ургаха – растет
жэл – год
таряан – урожай
һайнаар – хорошо

2)на ёо:
Ёотогор хүн. Ёлко гоёхо. Аба морёо уһанда оруулба. Орёо мэдүүлэл.

Слова:
ёотогор – одноглазый, вредный
гоёохо – украшать
орёо – сложный
мэдүүлэл – предложение

3)на еэ:
Эжы үнеэгээ эдеэлүүлбэ. Үхибүүд һургуулидаа түлеэ хюрөөдэбэ. Эжы һүеэ хөөрүүлээд, хүбүүдтээ уулгаба. Һүхөөр түлеэ хахалдаг. «А» үзэг эрдэмэй дээжэ, аяга сай эдеэнэй дээжэ.

Слова:
үнеэн – корова
үхибүүд – дети
түлеэн – дрова
һүхэ – топор
үзэг – буква
эрдэм – наука
аяга – чашка
эдеэн – пища
эдеэлүүлхэ – кормить
һургуули – школа
хюрөөдэхэ – пилить
хахалха – колоть
дээжэ – лучшая часть, лучший кусок
сай – чай

4) на юу:
Һургуулиин газаа хүүгэд хүхюунээр наадана. Намайе танюулба. Би хүбүүнэйнгээ бэшэгтэ харюу бэшэнэб.

Слова:
хүхюун – веселый
газаа – во дворе
бэшэг – письмо
харюу – ответ
танюулха – давать распознать, знакомить
наадаха – играть
намайе – меня
хүбүүн – сын
бэшэхэ – писать

Грамматика:
Долгие гласные: аа, оо, ээ, уу после мягких согласных пишутся в виде: яа, ёо, еэ, юу

Намар хүрэжэ ерэбэ. Үбһэ ногоон, сэсэгүүд хагдарба. Хуһад шарлаба, уляаһад улайба. Модоной набшаһад унана. Үдэр богони болоно. Наранай шараса һуларна. Тиигэбэшье яһала дулаан байна. Огородой эдеэн, талха таряан эдеэшэнхэй. Хүн зоной ажал хүдэлмэри түлэг дундаа ябажа байна. Поли дээгүур трактор, комбайнууд баян ургаса хуряана.

Слова:
эхин – начало
уляаһан – осина
шараса – луч, тепло, теплынь
улайха – краснеть
ногоон – трава
эдеэн – еда
баян – богатый
хуһан – береза
сэсэг – цветок
дулаан – теплый
набшаһан – лист
үбһэн – сено
ургаса – урожай
хуряаха – убирать

Задание 1:
а) Выпишите из текста слова с йотироваными гласными
б) Прочитать, перевести и пересказать текст.

Задание 2:
Вместо точек поставьте нужные йотированные гласные — краткие или долгие. Перевести слова и составить с данными словами предложения.
Аб…н, д…легат, зох…лшон, ү…р, м…нган, и…нь, …һан, түл…н, ба…н, эд…н, хар…, үн…н, түл…н, тар…н.

Гурбадахи хэшээл. Третий урок

Грамматика:
В бурятском языке гласные делятся на краткие и долгие. Долгота и краткость звуков используются в целях смыслоразличения слов, что и делает их особыми фонемами в данном языке.

Упражнение № 1. На краткие гласные первых слогов

һүн – һан: Үхэрэй һүн. Һан һууха.
хүн – хун: Бэрхэ хүн. Хүн шубуун.
гэр – гар: Шэнэ гэр. Гар барилсаха.
үдэр – удар: Һайн үдэр. Удара татаад хаяха.
һууха – һааха: Хажуудань һууха. Үнеэгээ һааха.
бүхэ – баха: Бүхэ хүн. Нуурай баха.
зон – зун: Олон зон. Зун ерэбэ.

Слова:
һүн – молоко
һайн – хороший
һан – усилит. частица при глагол.
һан һууха – попадать впросак
бэрхэ – очень хороший
гэр – дом
гар – рука
хаяха – бросать
һууха – сидеть
хажуудань – рядом
бухэ – сильный
зун – лето
зон – люди
үхэр – корова
удара татаха – пороть, распарывать
хүн – человек
хун шубуун – лебедь
шэнэ – новый
уда – част. усилит. при глагол. часто соответ. приставке раз–, рас–, от–
һааха – доить
баха – лягушка
олон – много
ерэхэ – приходить

Грамматика:
Краткие гласные первых слогов слова произносятся ясно, отчетливо и обнаруживают в своем употреблении большую устойчивость. Они выступают как фонемы, служащие целям смыслеразличения слова. А краткие гласные непервых слогов произносятся очень бегло, не имеют четкой артикуляции, потому не несут на себе смыслоразличительной функции.

Упражнение № 2. На краткий а и долгий аа

даха – дааха: Даха үмдэбэ. Үүргэ дааха.
таба – тааба: Таба наһатай. Таабари тааба.
шаха – шааха: Гахайе шаха. Хадааһа шааха.
хатаба – хатааба: Модон хатаба. Намаг хатааба.
зан – заан: Абари зан. Томо заан.
бара – бараа: Бара барбагар. Бараа абаха.
дара – даараа: Дара далбагар. Үхибүүд даараа.

Слова:
даха – доха, зимний тулуп
үүргэ – роль
таба – пять
таабари – загадка
шахаха – откармливать (на убой)
шааха – вбивать, вколачивать
хатаха – высыхать
хатааха – сушить
зан – нрав, характер
абари зан – поведение, нрав
бара – усил. частица очень
бараа – мебель, имущество
дара – усилит. част. очень
үхибүүн – ребенок
үмдэхэ – одевать
дааха – выполнять что-либо
наһан – лета, возраст
тааха – отгадывать
гахай – свинья
хадааһан – гвоздь
модон – дерево
намаг – болото
томо – большой
заан – слон
барбагар – лохматый
абаха – покупать, брать
далбагар – широкий
даараха – мерзнуть, зябнуть

Упражнение № 3. На краткий о и долгий оо

доро – дороо: Доро байна. Тэрэ дороо.
оно – оноо: Нэгэл онотой ёһотой. Годлиин оноо.
божо – боожо: Божо амитан. Боожын ташуур.
бодол – боодол: Һанал бодол. Аргамжын боодол.
болгохо – боолгохо: Үндэгэ болгохо. Гараа боолгохо.

Слова:
доро – внизу
дороо – мгновенно, сразу
тэрэ дороо – немедленно, тут же
аргамжа – веревка (из кожи)
һанал – мнение
болгохо – варить
боохо – заворачивать, бинтовать
божо (жэжэ) – маленький
боожо – вожжи
боожын ташуур – кнут с длинной рукояткой
нэгэл онотой ёһотой – должен же быть какой-то способ
оноо – зарубки (на стреле), разрез
оно – способ
годли – стрела
байна – стоит
тэрэ – указ. местоим. тот, та, то; он, она, оно
бодол – мысль
боодол – место завязки
ундэгэн – яйцо
гар – рука
амитан – животное
ташуур – кнут

Упражнение № 4. На краткий у и долгий уу

зураба – зуураба: Сэсэг зураба. Хүйтэндэ зуураба.
буда – бууда: Буда хүбүүн. Шубуу бууда.
уг – ууг: Хүнэй уг гарбал. Бата уһа ууг.
ураг – уураг: Ураг ерэбэ. Уураг тархи.
туха – тууха: Тухамни болоногүй. Малаа тууха.

Читайте также:  Повелительное наклонение латинского языка

Упражнение № 5. На краткий э и долгий ээ

бээлэй – бэлэй: Нооһон бээлэй. Ябаа бэлэй.
тэхэ –тээхэ: Мүргэдэг тэхэ. Ашаа тээхэ.
бэшэ – бэшээ: Бэшэ нүхэдшни хаанаб? Бэшэг бэшээ.
эшэ – эшээ (н): Эшэгүй һүхэ. Эшээ түхеэрхэ.

Слова:
бээлэй – рукавицы
ябаха – идти
тэхэ – козел
мүргэдэг – бодающийся
бэшэхэ – писать
хаана – где
эшэ – ручка инструмента (топора)
эшээ(н) – нора, берлога
нооһон – шерсть
бэлэй – связка выражает прошедшее время
бэшэг – письмо
бэшэ – другой, остальной
нухэр – друг
һүхэ – топор
түхеэрхэ – устраивать, готовиться

Упражнение № 6. На краткий ү и долгий үү

зүбшэ – зүүбшэ: Эжытэеэ зүбшэ. Гоё зүүбшэ.
хүргэ – хүүргэ: Гэртэм хүргэ. Хүүргэ бариха.
үргэ – үүргэ: Түмэр үргэ. Үүргэ дүүргэхэ.
дүрэ – дүүрэ: Дүрэ хараха. Аашалхаяа дүүрэ.
дүрэхэ – дүүрэхэ: Наранда дүрэхэ. Уһаар дүүрэхэ.

Слова:
зүүбшэ – подвески
зүбшэхэ – советоваться
хүргэхэ – провожать
хүүргэ – мост
дүрэ – вид, облик
түмэр – железо
дүүрэхэ – заканчиваться
бариха – строить
үүргэ – обязанность
наран – солнце
гоё – красивый
эжы – мать
гэр – дом
дүүргэхэ – выполнять
хараха – смотреть, видеть
аашалха – баловаться
дүрэхэ – гореть
үргэхэ – поднимать
дүүрэхэ – наполняться
уһан – вода

Задание: Повторить дома пройденный грамматический материал.

Дүрбэдэхи хэшээл. Четвертый урок

Упражнение № 1. Дифтонг ай

Манай колхоз олон гахайтай. Үбэл гахайнууд дулаан байрада байдаг. Гахайшан гахай һайнаар тэжээнэ. Айл зайха албатай, архи ууха ажалтай (посл). Дайда байбалнь зайдаг, далай байбалнъ губшадаг (посл). Зайран хүнэй зам ута, айран хүнэй алхам ута (посл).

Слова:
манай – наш
гахай –свинья
дулаан – теплый
гахайшан – свинарь
айл – семья, дом
албатай – несущий службу
ууха – пить
дайда – земля, местность, бескрайняя степь
зайран – бродяга, гуляка
губшаха – ловить неводом
ута – длинный
олон – много
үбэл – зима
байра – помещение (свинарник)
тэжээхэ – кормить, вскармливать
зайха – бродить
архи – водка (спиртное)
ажалтай – имеющий работу, занятый
айран – трус, пугливый
далай – океан
зам – путь, дорога
алхам – шаг

Упражнение № 2. Дифтонг ой

Толгойнь үһэн үдхэн, толгойнь дотороо хооһон (посл). Толгойшни ноёной, тохоногшни минаагай (посл). Ойншни олигтой болобо, сээжэшни һанаатай болобо (посл). Һохорой газар – һохороороо, дохолоной газар – дохолоноороо (посл). Нохойһоо түрэһэн нохойдоо баригдаха, нобшоһоо түрэһэн нозогтоо баригдаха (посл).

Слова:
толгой – голова
хооһон – пустой
тохоног – локоть
ой – юбилей
сээжэ – грудь
дохолон – хромой
түрэһэн – родной
һанаатай – имеющий какую-то мысль
нозог – головотяпь, леность, копуша
дотороо – внутри
удхэн – густой
ноён – чиновник
минаа – плеть, кнут
олигтой – путный, толковый
һохор – слепой
нохой – собака
нобшо – сор, хлам

Упражнение № 3. Дифтонг уй

Уйтан гутал хүл хабшадаг, уймар хүн хүниие хашадаг. Һаалишад ехэ амжалта туйлаба. Аюша агнуурида ошолдохые гуйна.

Слова:
уйтан – узкий
хабшаха – давить, сжимать
хашадаг – притесняет
хун – человек
амжалта – успех (достижение)
агнуури – промысел, охота
гутал – обувь
уймар – глупый (сумасбродный)
хул – нога
һаалишад – доярки
туйлаха – достигать
гуйха – просить

Упражнение № 4. Дифтонг эй

Хүн бүхэн түрэһэн эхэтэй, турэлхи хэлэтэй. Үнеэнэй аша туһа ехэ. Үнеэн – сагаан эдеэнэй эхэ юм. Гэрэй хүндыдэ улгөөтэй байһан эбэр. Үбэлэй хүйтэн үнгэрбэ. Миисгэй модон дээрэ һууна. Үхибүүдтэ эхэ эсэгэ хэрэгтэй, үтэлһэн зондо ургэмжэ хэрэгтэй.

Слова:
эхэ – мать
хэлэн – язык, речь
эдеэн – пища
аша тупа – польза
хүнды – пустота, пустое пространство, пустой
хуйтэн – холодный
миисгэй – кошка, котенок
дээрэ – на
эхэ эсэгэ – мать с отцом, родители
үлгэхэ – вешать, подвешивать
үргэмжэ – содержание (на иждивении), поддержка
бүхэн – каждый
үнеэн – корова
сагаан – белый
гэр – дом
эбэр – рога
үбэл – зима
үнгэрхэ – проходить
модон – дерево
һууха – сидеть
үтэлһэн – престарелый
хэрэгтэй – нужный

Упражнение № 5. Дифтонг уй

Тоогүй торобо, гайгүй гартаба (посл). Урагшагүй хүндэ ухаагүй ноён. Энэ зүйлнүүдынь таһаршагүй холбоотой. Зоболон үзөөгүй хүн жаргал гээшые мэдэхэгүй (посл). Адхарһан аяга дүүрэдэггүй. Дайдын ногоон тоолошогүй, далайн оёор хэмнэшэгүй.

Слова:
тоо – число
гай – беда, горе
урагшагүй – неудачный (безуспешный)
ухаагүй – бестолковый (глупый)
таһаршагүй – неразрывно
тоолошогүй – неисчислимый
торохо – спотыкаться
гартаха – быть проходимым
жаргал – счастье
мэдэхэгүй – не знает
зоболон – мучение, мука
хэмнэшэгуй – неизмеримый

Грамматика: В конце слов принято писать долгий ы.
шугы, дугы, ургы, бүхы, харгы, гунзэгы, юрэнхы, хэрзэгы, эжы.

Задание: Найти в тексте слова с дифтонгами, выписать их, составить с ними предложения. Прочитать и пересказать текст.

Читайте также:  Операторы в языке паскаль отделяются

Үбэлэй сагта шандаган саб сагаан үнгэтэй. Саһанай ороходо, шандаган ехээр баярладаг. Шугы соо бургааһанай үбэртэ саһа хонхойлоод хэбтэхэдэнь, тэрэниие обёорхогүйш. Хүншье, аншье харангүй хажуугаарнь гараха байгаа. Теэд шандаган ехэ айран амитан юм. Тэрээндэ дүтэ юумэнэй һаршаганахада, бодоод гүйшэдэг, холо харайдаг хурдан амитан юм.

Слова:
шандаган – заяц
саг – время
бургааһан – кустарник
обёорхогуй – не заметить
үнгэ – цвет
орохо – идти
шугы – роща
хүн – человек
харангүй – не увидев
амитан – животное
убэл – зима
сагаан – белый
убэр – передняя или солнечная сторона
саһан – снег
баярлаха – радоваться
һаршаганаха – шелестеть, шуршат
ан – зверь
айран – трусливый
хурдан – быстрый

Задание: Повторить дома пройденный грамматический материал.

Источник

Русско-бурятский разговорник
материал

Скачать:

Предварительный просмотр:

Сайн байна! Амар сайн!
Амар мэндэ! Мэндэ амар!

Баяртай! Уулзатараа баяртай!

Мальчик, как тебя зовут?
(Мальчик, как твоё имя?)

Хүбүүн, ши хэн гэжэ нэрэтэйбши?
(Хүбүүн, нэрэшни хэн бэ?)

Би Дандар гэжэ нэрэтэйб.

Девочка, как тебя зовут?

Басаган, ши хэн гэжэ нэрэтэйбши?

Би Рита гэжэ нэрэтэйб?

Энэ минии эжы.(Энэ минии мама, минии эжы)

Энэ минии аба (баабай)

Я – сын Галсана Гомбоева.

Би Гомбоев Галсанай хүбүүмни.

Ши хэнэй басагамши?

Я – дочь Степана Тумэрова.

Скажи свою фамилию.

Моя фамилия Номгонова.

Минии обог Номгонова.

Моя фамилия Эрдэмов.

Минии обог Эрдэмов.

Как твоя фамилия, имя?

Нэрэ обогшни хэн бэ?

Я – Наташа Номгонова.

Нэрэ обогни Наташа Номгонова.

Нэрэ обогни Зориг Эрдэмов.

Би Бэлэгмаа хээтэй гээшэб.

Дядя, как вас зовут?

Ахатан, та хэн гэжэ нэрэтэйбта?

Меня зовут дядей Алёшей.

Би Алёша ахатан гээшэб.

Тётя, садитесь сюда.

Хээтэй, иишээ һуугты. (Хээтэй, эндэ һуугты).

Дядя, проходите в комнату.

Ахатан, таһалга уруу орогты.

Это – мой дядя (брат отца, брат матери).

Энэ – минии абга, минии нагаса.

Би хүгшэн эжыдээ дуратайб.

Би абадаа дуратайб.

Би үбгэн абадаа дуратайб.

Это мой братишка (младший брат).

Энэ минии дүү хүбүүн.

Это мой брат (старший).

Энэ минии ахай (аха).

Брат выше меня ростом.

Сестра сварила мне кашу.

Эгэшэмни намдаа каша шанаа

Ши хэдытэйбши?
Ши хэды наһатайбши?
Наһаншни хэдыб?

ХЭН ХЭДЫТЭЙБ?
(Кому сколько лет?)

Нелли нэгэтэй,
Хорло хоёртой,
Гунгар гурбатай,
Дуся дүрбэтэй,
Таня табатай,
Зуртаан зургаатай,
Дондоб долоотой,
Найдан найматай,
Юра юһэтэй,
Агваан арбатай.

Солнце взошло. Наран гараа.

Наступил день. Үдэр болоо.

Эй, просыпайся, вставай! Эй, һэрииш, бодыш!

Я проснулся (проснулась), встаю. Би һэреэб, бодожо байнам.

Вставай, одевайся. Бодо, хубсала.

Я оделся (оделась). Би хубсалааб.

Рука (руки) Гар (гарнууд)

По утрам надо умываться. Үглөөгүүр нюур, гараа угааха хэрэгтэй.

Я умылся (умылась). Би нюур, гараа угаагааб.

Голова Толгой (тархи)

Помыть голову. Толгойгоо угааха.

Надо расчесать волосы. Үһэеэ һамнаха хэрэгтэй.

Где расчёска? Һам хаанаб?

Пять пальцев руки. Гарай табан хурган.

Ногти выросли. Хюмһан ургаа.

Остригите мне ногти. Хюмһыемни абагты.

Туяна обмотала шею платком.

Туяана хүзүүгээ пулаадаар орёобо.

У Лины тонкие руки.

Лина нариихан гартай.

У лошади длинные уши.

Я держу мяч на ладони.

Би альган дээрээ бүмбэгэ баряад байнаб.

Баярма сидит на коленях у мамы.

Баярмаа абынгаа үбдэг дээрэ һууна.

Близок локоть, но укусить нельзя.

Тохоног дүтэшье һаа, хазахын аргагүй.

Схватив крепко мяч,

он выпрыгнул в дверь.

Шангаар бүмбэгөө бажуугаад,

Шадал соогоо шэдэхэдэм,

Гани галзуу дэбхэрээд,

Газаашаа үүдээр харайга

Кушать Эдеэлхэ, хоол бариха, сайлаха.

Завтрак Үглөөнэй хоол, сай уулган.

Сесть за стол. Столдо һуух а.

Мы все сели за стол. Бидэ бултадаа столдоо һуунабди.

Я люблю чай с молоком. Би һүтэй сайда дуратайб.

Хлеб с маслом. Тоһотой хилээмэ.

Хлеб со сметаной Зөөхэйтэй хилээмэ.

Спасибо. Һайн даа. Ехэ баярлааб.

Благодарю. Баяр хүргэнэб.

Я покушал и встал из-за стола. Би эдеэлээд, столһоо бодобоб.

Источник

Ластик на бурятском языке

* * *
Yдэр бүхэндэ жаргалай һайханиие үзэжэ,
Yглөө бүхэндэ наранай һайханиие хаража,
Yреэлэй һайханиие ходо шагнажа,
Yндэр наһа наһалжа,
Yри хүүгэдтээ туһалжа,
Yетэн нүхэдтөө хүндэтэй,
Yнэр баян һуугыт даа!

* * *
Табин наһанайнгаа дабаан дээрэ
Таамнай гарабат.
Эрдэм, ажалай эршэ соогуур
Эрмэлзэжэ ерэбэт.
Уран һайхан буряад хэлэеэ
Ухаалан шэнжэлнэт.
Арад зонтоёо алхасаа нэгэдүүлэн,
Амжалтаарнь омогорхонот.
Алтан ойнтнай дабаан дээгүүр
Арюун наран туяарна.
Дабаанай саана үшөө дабаан,
Дайдын саана үргэн дайда –
Дабшажал ябыт даа урагшаа!

* * *
Табан үнгын сэсэгүүд
Тала газараа шэмэглэг,
Табин наһанай баяр
Танай наһа шэмэглэг.
Долоон үнгын һолонго
Добо талаяа шэмэглэг,
Далан наһанай жаргал
Танай наһа шэмэглэг.
Найман үнгын сэсэгүүд
Нарата талаяа шэмэглэг,
Наян наһанай баяр
Танай наһа шэмэглэг.
Зургаан үнгын сэсэгүүд
Зуһалан газараа шэмэглэг,
Зуун наһанай жаргал
Танай наһа шэмэглэг.

* * *
Хори гаран наһандаа
Хуби заяагаа холбоолди.
Yнгэрөөл олон жэлнүүд –
Yндэр набтар хүтэлнүүд.

Наһанай үндэр дабаанда
Нэгэ жэгдээр жүдхөөлди.
Зоной жиирээр ябажа,
Жаран наһаяа хүсэбэлши.

“Бүлын жаргал гээшэ
Бэе бэеэ хүлеэхэ” –
Нангин энэ һургаалые
Наһан соогоо сахяалди.

Эды олон жэлнүүд соо
Элдэб үенүүд үнгэрөө.
Хүндэ хүшэр сагуудшье
Хүрдэ шэнгеэр эрьелдээ.

Хорбоо юртэмсын хогоосони
Хоюуландаа үзөөбди, зүгөөр
Сэдьхэл гээшэ хомхой даа:
Саашань хүрөө гэхэгүйш.

Дуранай арюун дэльбэхэн
Дорюун хөөрхэн ашанараа
Дэлхэйн дэнзэ шэнгеэр
Дэмы бэшэ һананабди.

Али нэгэеэ орхижо,
Алтан дэлхэйһээ холодонгүй,
Ашанараа айл болготороо,
Амиды мэндэ ябаһайбди.

* * *
Баруун таладаа
Бурхан сахюусатай,
Зүүн таладаа
Зонхобо бурхантай,
Орой дээрээ
Одо заяатай,
Һүнэшэгүй һүлдэтэй,
Буурашагүй буянтай,
Даашагүй даллагатай,
Дабашагүй хэшэгтэй,
Тэнгэриһээ тэдхэмжэтэй,
Yлгэн дайдаһаа
Yргэмжэтэй
Ябахатнай болтогой!

* * *
Аха захатамнай хэтэдээ
Арадтаа хүндэтэй ябыт даа.
Зол заяатай, амар амгалан
Элүүр энхэ һуугыт даа!
Yтэлһэн тэмдэг шарайдаа
Yгыл зандаа һуугарайт.
Зугаатай, сэсэн ахамнай,
Зуугаадтай болотороо жаргаарайт!

Танайнгаа хэшэг буяниие эдлэжэ, һайхан абари зангыетнай, ухаатай зүбшэл заабаринуудыетнай сэгнэн хододоо ябадаг үхибүүдтнай ута наһа, удаан жаргал, элүүр мэндые хүсэнэ.
* * *
Газар дэлхэйдэ хүн бэеэ хүндэлжэ,
Ганса наһанай нангин ойгоо тэмдэглыт!
Yшөөл тэды һаруул һайхан жэлнүүды
Yри бэеын альган дээрэ үнгэргыт!
Ошоһон наһаяа шаналжа, гунигта абтангүй
Оршолон Замбиин бэлэг гэжэ сэгнэгты!
Алтан дэлхэйһээ үргэмжэтэй
Амар мэндэ, жаргал эдлэн һуугыт даа!

Һаруул бодолтой,
Һайхан һанаатай,
Сэсэн үгэтэй,
Сэбэр сэдьхэлтэй,
Наартай, зугаатай,
Налгай жаргалтай,
Элбэг баян,
Элүүр мэндэ,
Энхэ амгалан
Ажаһуухатнай болтогой.

* * *
Аба, эжы хоёройнгоо
Алтан шэнги һургаал дагажа,
Ашата хэрэгынь үргэлжэлүүлжэ,
Алдарта нэрыень нэрлүүлжэ,
Аха эгэшэнэрээ дахажа,
Арадаа дүүнэрээ дахуулжа,
Һайхан заншалаа золгуулан
Ябыт даа!

60 НАҺАНАЙ ОЙДО
Хүндэтэ манай эжымнай,
Хайрата һайхан теэбиимнай,
Хүрьһэтэ алтан дэлхэй дээрэ,
Хүхэ номин огторгой доро
Хүжэ шэнги агаараар амилжа,
Хүбүү, басагадаа,
Аша, гуша, зээнэрээ баясуулан,
Yшөөл олон жэлдэ
Хүл хүнгэн ябыт даа.
Yлгэн һайхан тоонто дайдадаа
Yлгын дууе шагнан тэнжээт.
Элдин дэлюун энхэ тайгадаа
Эрын соло эдлээт.
Ошоһон жэлнүүд эрьен ерэжэ,
Ойндотнай һэргэн дуулана.
Yндэр наһанай табсан
Yзэгдэжэл эхилбэ гээшэ ха.
Yзэһэн хараһанаа, ажалай соло
Yндэжэ ябаһан үхибүүдтээ
Yгэлэн хэлэжэ ябыт даа.
Зоной хэрэгтэ бэеэ үгөөлта,
Зориг түгэлдэр энэ хүрөөлта,
Хүндэ ажалһаа зүрхэ алдаагүйт,
Хүсөө гамнаагүйт, эсээ сусаагүйт.
Жара наһанай жаргалда хүрэбэт,
Жаргалтай хаһа танда ерэбэ.
Гол угаа дамжуулха,
Гуламта сахиха хүбүүдээрээ,
Уян нугархай,
Урин сэбэр басагадаараа
Омогорхожо, баярлажа,
Олон жэлдэ омог дорюун һуугыт даа.

«Эрдэм бэлиг – эрхим баян» – гэһэн
Элинсэгэймнай үгэ бии юм.
Арад зоной дунда ажалай үргэн замые
Алдар нэрэтэйгээр эдлээлта.
Мүнөөдэр, танайнгаа 60 наһанай ойн баярай үдэртэ,
Манай зүгһөө хэлэхэ үреэл иимэ байна:
Он жэлэй ошохо бүри
Омог дорюун зандаа,
Һара, жэлэй ошохо бүри
Һайхан сарюун зандаа,
Yдэр бүри жаргал үзэжэ,
Буянгаа эдлэжэ,
Yшөөл олон жэлнүүдтэ
Ара үбэрөөрөө, аша зээнэрээ тойруулан,
Сээжэ һонор, сэдьхэл арюун,
Ута наһатай, удаан жаргалтай
Һуухыетнай хүсэнэбди!

* * *
Жара наһанайтнай жабхаланта наран
Жалгын оройдо жарган мандаба –
Хэмжүүртэ жэлнүүдэй хэтын жаргал хэлбын эрьебэ.
Залуу нүхэдтөө дүршэлөө залгуулжа,
Залиршагүй мэндэ ябагты!
Ажалша зоной ажал хэрэгтэ
Анхарал золтой ажаһуугты!

Читайте также:  Осел на немецком языке

* * *
Жороо мориной жолоо барижа,
Олон зоной ударидагша боложо,
Гараа холотороо ажал хэжэ,
Жаран наһанайнай жаргалда хүрэбэт.
Дэмбэрэлтэ һайхан энэ үдэрөөртнай
Доро дохин халуунаар амаршалаад,
Зудгүй газарта зуһажа,
Зоболонгүй газарта жаргажа,
Yри хүүгэдтээ үргүүлжэ,
Газаагаа гайгүй,
Гэртээ гэнэгүй
Yдэр бүри үнэтэй үгэ шагнажа,
Наранай толон соо
Наһанай үндэрые дабажа,
Ябахатнай болтогой!

* * *
Һүнэшэгүй һүлдэтэй,
Зайлашагүй заяатай,
Даашагүй далгатай,
Дабашагүй хэшэгтэй,
Буурашагүй буянтай,
Мүнхэ нэрэтэй,
Мүнгэн жолоотой
Ябахатнай болтогой!
– гэжэ үреэнэбди!

* * *
Хүрьһэтэ дэлхэйдэ
Хүн боложо түрөөд,
Хүмүүн бэеэ хүсөөд,
Хүлэгэй туруунһаа таһарангүй,
Хүнэй хүбүүдһээ дутангүй,
Һургуули һудар үсэдөөр үзэжэ,
Һураһанаа һургаал болгожо,
Дуулаһанаа дүршэл болгожо,
Альгаа холотороо,
Ажал хэжэ,
Хүлһөө гоожотороо,
Хүдэлмэри хэжэ,
Хүн бэеэ хүдэржөөлта.
Оролдожо ябаһыетнай
Олон зомнай сэгнэдэг.
Нэтэрүүгээр хүдэлһыетнай
Наһатайшуулнай дурдадаг.
Аглаг дэлхэйдэ
Түрэһэн үдэрөөртнай,
Жаран наһаартнай.
Амаршалаял даа танаа
Уг гарбалайнгаа
Ургахые харагты.
Yри бэеынгээ
Yнэржэхые харагты.
Yхэр малайнгаа
Yдэхые харагты,
Yлэһэн наһандаа
Yлзытэй ябагты.

Хүрьһэтэ алтан дэлхэй дээрэ,
Хүхэ мүнхэ огторгойн наран доро
Yри хүүгэдээ үргэжэ,
Yндэр наһатай болобот.
Сэсэг ногоон дайдадаа
Сэдьхэн дуулажа ябыт даа!
Аялга хонгёо энэ замдаа
Аятай зугаатай хододоо ябыт даа!
Буряад дуунайнгаа аялга
Баяртай золтой хододоо
Нүхэд, зонойнгоо дунда
Хүхюутэй дуулажа ябыт даа!
Харахада шарайтнай залуу зандаа,
Шандааһантнай шанга зандаа,
Нарата олон жэлнүүдтэ
Амар амгалан ажаһуугты!
Жаран жэлэй жаргал эдлэжэ,
Наян жэлэй найр үзэжэ ябагты!
* * *
Жаргалта 60 наһанайтнай
Жабхаланта түгэс ойгоортнай,
Дуран сэдьхэлэйнгээ оёорһоо
Доро дохин амаршалнабди.

Ажал дээрээ амжалтатай,
Арад зондоо суутай,
Хүдэлмэри дээрээ урагшатай,
Хүндэтэй солотой ябаналта.

Бэрхэтэй хүшэр жэлнүүдтэ,
Бэлигтэй зоригтой ажаллажа,
Түрэл нютагайнгаа байдалые,
Түбхинүүлэн арьбажуулалсаалта.

Арадай түлөө оролдоһонтнай,
Аша буян болохол,
Бүгэдын хэрэгтэ хабаадаһантнай
Буян хэшэг болохол.

Түлижэ байһан галтнай
Түмэн жэлдэ бадараг лэ,
Байрлажа һууһан гэртнай
Бадма сэсэгээр дэлгэрэг лэ.

Yргэн сагаан нютагтаа
Yри хүүгэдтээ үргүүлжэ,
Ута наһа наһалжа,
Удаан жаргажа һуухатнай болтогой!
65 НАҺАНАЙ ОЙДО
Жаргал түгэс мүнөөдэрэй оршомдо
Жаран табан наһанайтнай
Мүндэлһэниинь һайхан.
Сэсэгэй баглаашуу арюухан баяраар
Сэдьхэлэй оёорһоо амаршалнабди!
Наһанайтнай харгы зам
Найдамтай зохидоор зурыгаал,
Наһаараа хэһэн ажалдатнай
Талаан бэлигтнай тодороол!
Жаран табанайнгаа дабаае дабан,
Жаргал тэгшэ, үнэр баян ябаналта,
Урдатнай үшөөл олон дабаан бии.
Наһанайнгаа найдамтай нүхэртэй
Налайжа тэдэниие дабахалта!
Yглөө бүри наранай гарахые угтажа,
Yдэр бүри үреэлэй һайханиие дуулажа,
Yшөөл олон жэлдэ жарган
Ажаһуухыетнай үреэнэбди!
Yргэн дэлхэйһээ үргэмжэтэй,
Yндэр тэнгэриһээ үршөөлтэй,
Эртын наранһаа эмнэ абажа,
Эхэ газарһаа хүсэ абажа,
Гай гашалан үзэнгүй,
Гэр бүлэдөө жаргалтай,
Зээ гушануудаа хаража,
Сагай хүшэртэ дарагдангүй
Ажаһуухатнай болтогой!

Залуу гүлмэр наhандаа
Залхуурангуй оролдожо,
Оёдолшоной мэргэжэлы
Одоол өөрөө шудалаат.

Уран гарайтнай бэлиг
Угай танай шанар лэ,
Оёhон булган малгайнууд
Олон зонии шэмэглээ.

Аяа хайрата нүхэрөө
Альган дээрээ үргэжэ,
Далан табанайнь дабаае
Дабажа гараhан буянтайт.

Долоон үнгын һолонго
Добо талые шэмэглэг лэ,
Далан наһанай жаргал,
Танай наһа шэмэглэг лэ.
Yлзы һайхан нютагтаа
Аша зээнэрэйнгээ дунда
Сээжэ дүүрэн, сэнгүү
Сэдьхэл дүүрэн, золтой
Дуу домогтой,
Зугаа найртай,
Гасалан гашуудал үзэнгүй,
Хүл хүнгэн, амгалан тэнюун
Ажаһуухатнай болтогой!

Үреэлнүүд
Айлдаа амараг ябаарай,
Зондоо зохид ябаарай.
Дээрэһээшни бурхан татан ябаг,
Дороһоошни зон үргэн ябаг.
Буурал сагаан үһэн
Толгойдошни байг,
Буян сагаан наһан
Бэедэшни байг.
Аяндаа зөөлэн ябаарай,
Ашанартаа хүндэтэй ябаарай.
* * * *
Хоймороороо дүүрэн
Хоёр хушуун үри үдхэ,
Хотоороо дүүрэн
Табан хушуу мал үдхэ.
Зэлэ һунгама баян болоорой,
Зэргэ һунгама үнэр болоорой.
Үдэр бүри юрөөл баярые дуулажа байгаарай,
Һара бүри һайн заяа оршожо байгаарай.
Найман Намсарай мэтэ баян болоорой.
Найдан жүдэн мэтэ үнэр болоорой.
Хуһан сагаан ургаяа шэрэн ерээрэй,
Хун сагаан хонидоо хурайн ерээрэй,
Адуугаа танишагүй баян болоорой,
Ашаяа танишагүй үнэр болоорой.
Загалтнай хүсэжэ байг,
Заяантнай орожо байг!
Буга шэги ута наһатай,
Буха шэнги бүдүүн хүзүүтэй болоорой!
* ** *
Найдандал баян боло,
Намсарайдал үнэр боло.
Газартаа мүргэжэ, галбагай жарга.
Хүнэй хүбүүн богоһышни элээг,
Хүлэгэй хүбүүн сэргышни элээг.
Ута наһа наһала, удаан жаргал жарга.
Шулуугүй газарта бууса заһа,
Шоногүй газарта мал үдхэ.
Хада гэшхэбэб гэжэ, халюу гэшхэжэ ябаарай.
Бута гэшхэбэб гэжэ, булга гэшхэжэ ябаарай.
Атар газарай ногоондо адли халюуран жарга,
Арбан табан һарада адли галмайран жарга.
Боориһоо халтирхагүй туруу туруулэн жарга,
Бурханһаа алдуурхагүй нэрэ абан жарга.
Халуундаа һууха хүбүүтэй жаргаарай,
Хадамда ошохо басагантай жаргаарай.
Абаяа дахаха хүбүүтэй жаргаарай,
Эжыгээ дахаха басагатай жаргаарай!

*** *
Шаата сэмгэ
Барижа байгты!
Шалханаг хүбүү
Гаргажа байгты!
Можо сэмгэ
Залажа байгты!
Муяа хүбүү
Асаржа байгты!
*** *
Хүбүү гаргажа,
Хүдэһэ оёжо байгты!
Аха дүүгээ ялайлгажа,
Амитан зоноо баярлуулжа байгты!
*** *
Агтан мори унаһантнай
Агтын түрүү болоһой даа,
Албатай хүбүү бариһантнай
Абай түрүү болоһой даа.
*** *
Хүрин мори унаһантнай
Хүлэгэй түрүү болоһой даа,
Хүжүүн хүбүү бариһантнай
Хүнэй түрүү болоһой даа.
****
Сайдууд, түшэмэд, тайжанар,
Арад зон мүнхэ
Амар амгалан болтогой.
Үндэр мундаргайн хормойгоор,
Баргажан мүрэнэй хойгуур,
Хүлэг хурдан унагад
Бай буляалдан харайбат,
Табан эсэгэйн хүшэтэй хүбүүд
Хүшэ гарган барилдабат,
Мэргэн шадалта хүбүүд
Бай буляалдан харбабат.
Хартаганаата газараар харайлдажа,
Харгуй гарган ерэбэт,
Харанхуй һүниие
Гэгээрүүлэн ерэбэт,
Шэбэр газараар харайлдажа,
Шобхо тооһо татан ерэбэт,
Гэгээн сагаан үдэриие
Харанхуйлуулан ерэбэт,
Дүрбэн хара туруунһаан
Дүлэ гарасаран харайжа ерэгшэ,
Дүшэн сагаан шүдэнһээн
Гал сахилгаан харайжа ерэгшэ,
Боро азаргайн хүбүүн,
Борогшо гуунэй унаган.
Магнай дээрээ мэнзэтэй,
Ташаан дээрээ тамгата,
Хиидхүүр шэнгэн дэлһэтэй,
Шодом хара һүүлтэй,
Хоёр хурса шэхэтэй,
Түргэн түргэн харайхадашни
Тэбшын шэнээн дагнаһан
Эндэ тэндэ ооборлуулна,
Абалсан абалсан харайхадашни
Аянайн шэнээн дагнаһан
Эндэ тэндэ ооборлуулна,

Огторгойхоо бороон орог
Уулахаа манан гараг
Талахаа таряан ургаг
Шулуунхаа сэсэг бадараг лэ!

Үргэн дайдын хүрьхэн дээрэ
Үнэр ябаха болыт
Мандаха наранай туяан дор
Мэндэ ябаха болыт!

Дуулим таламнай сэсэглэжэ байг лэ!
Адуухан малнай атарлан бэлшэг лэ!
Уха голнай харьялжа байг лэ!
Тохо зөөхэй дэлбэржэ байг лэ!
Ой тайгамнай үтхэржэ байг лэ!
Ан гүрөөхэн удэжэ байг лэ!
Айл аймагнай амгалан хууг лэ!
Аба эжымнай энхэрэн яваг лэ!

Үргэн ногоон газар дээрэмнай
Үлзы тайбан байг лэ, мүнхэдөө
Үер толоноор үе мүнхэдөө
Үлгэн дэлхэймнай гэгээрхэй!

2. Аба эжын дайда аглаг тенюүн нютагнай

Аба эжын үреэлтэй
Аглаг тенюүн нютагнай
Ажалша бэрхэ зоноороо
Ашата орондоо суурхаг лэ!

Хабтагай хайхан тоонто нютагнай
Хагдаараашье, гандангүй байг лэ
Ханилхан хайратай нүхэртэйгөө
Хүгшэртэрөө жаргажа хуугты хододоо!
Үргэн хайхан тоонто нютагнай
Үбхээреешье гандангүй байг лэ
Үелхэн хайратай нүхэртээеэ
Үтэлтэрөө жаргажа хуугты хододоо!

Үтэхэн бодохон нютагаа
Үргэжэ хододоо ябаарай
Гарахан түрэхэн нютагаа
Харалсажа хододоо ябаарай!

Үбгэд хүгшэдөө хүндэлхэдөө
Үен аханайтнай бэлэг
Хүбүүд басагадные үргэхэдөө
Хүндэтэй эжы абанарай нэрэ!

Эжы абынгаа дайдада
Эзэн боложо хуугты
Энхэ заянда найдан
Этигэлтэй дуулж ябагты!

Баабайнгаа нютагта баян боложо
Эжынгээ нютагта эрхим боложо ябагты!

Үргэн сагаан нютагтаа
Үбгэн боложо жаргаарайгты!
Тэбхэр хайхан нютагтаа
Төөдэй боложо жаргаарайгты!

Гэгээн энэ дэлхэйдээ
Гэрэл татан ябагты
Ягаан энэ дэлхэйгээ
Ямба ёхоор эдлэгты!

Үбгэн хүнийе дүүгэй ёхоор хүндэлжэ
Үншэн хүнийе абын ёхоор хайрлагты!
Хамагай түлөөдэ оролдосо ехэтэй
Хангай дэлхэйдээ эзэн бологты!

Бий бэлэгтэй, дүүрэн хэшэгтэй
Саяан үндэр уулын оройдо
Наранай гэрэл сасархан мэтэ
Сэсэгтэ хайхан дэлхэй дээрэ
Наян үнгын сэсэг дэлгэрхэн мэтэ
Эжы абынга нютагта
Энхэ хайхан жаргаха болтогой!

Байгал номин далай шэнди
Оёорхоо тунгалаг
Бархан үндэр уула шэнди
Орьёлхоо тунгалаг
Буряадангаа гал гуламта
Бата бэеэр дэгжээгээд
Дааган мориёо хүүлдэжэ
Дархан солоёо нэрлүүлжэ ябаарайгты!

Найман тээшээ намаалжа
Наян тээшээ дэлгэржэ ябагты
Наран шэнди тунгалаг
Нажар шэнди налгай ябагты!

Аяндаа амар
Замдаа хайн ябажа
Хүрэхэ газартаа хүрэжэ
Ханахан хэргээ бүтээжэ
Ута наха нахалжа
Удаан жаргал эдэлжэ хууха болыт!

Айл зондоо хүндэтэй ябагты!
Аймаг соогоо суутай ябагты!
Ажал хүдэлнэри дөө урагшатай ябагты!

Сээжэ дүүрэн сэнгүүтэй
Сэтьхэл дүүрэн золтой ябагты!
Дуу домогтой
Зугаа найртай ябагты!

Холо ябабал мэндэеэ хүргэлсэн
Ойро ябабал орожо гаралсан
Элүүр энхэ, хайн хайхан
Ажал хүдэлмэриөөр
арад зондо хүндэтэй
Хүхюүн зугаатай ябагты!

Огторгой хүрэм
Омогтой ябагты
Ороноор дүүрэн
Нүхэдтэй ябагты!

Сэсэн бодолтой
Сэбэр байдалтай
Уран хургат ай
Урин аргатай жаргагты!
Уужам сэтьхэлтэй
Уута зугаатай
Үнэн нүхэдтэй
Үнэр дүүнэртэй хуугты!

Хүсэд хэсэлтэй
Үсэд хүсэтэй
Баян жаргалтай
Баян хэшэгтэй байгты!

Источник

Популярные рекомендации экспертов